Normale Mensen Bestaan Niet

We duiken weer een tweedelige serie in over een invloedrijke psycholoog en zijn werk. Dit keer is dat Jean Piaget, de Zwitserse vader van de ontwikkelingspsychologie. In de eerste aflevering over Piaget bespreken psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma wie hij was en hoe hij kwam tot zijn inzichten over de ontwikkeling van kinderen en volwassenen. Hoe leren we, wat zijn de stappen en wat heeft Piaget veranderd in de manier waarop we onderwijs inrichten? In de tweede aflevering over Piaget duiken we verder in de verschillende ontwikkelstadia die Piaget identificeerde en wat de kritiek daarop is.Bronnen:- Piaget, J. (1936). The Origins of Intelligence in Children. (Het standaardwerk over hoe baby's via zintuigen en beweging leren denken).- Launspach, T. (2024). We doen allemaal maar wat. Spectrum.- Gould, S. J. (1981). The Mismeasure of Man. (Over hoe testen en het meten van intelligentie vroeger werkte, wat de context geeft waarin Piaget zijn 'fouten-analyse' begon).- EBSCO / Proj4 Research (2026): Jean Piaget's Major Contribution to Psychology – over hoe hij de verschuiving bracht van passief leren naar actieve kennisopbouw.- Tof filmpje over de ontwikkelstadia: https://www.youtube.com/watch?v=IhcgYgx7aAA- Klassieke demonstratie van Piaget-taken op video: Originele beelden waarin kinderen van verschillende leeftijden worden getest op bewaarbesef (water overgieten) en egocentrisme.- Jordan Peterson in z’n college-tijd over Piaget: https://www.youtube.com/watch?v=BQ4VSRg4e8w

Wie bepaalt eigenlijk wie je wordt: je ouders, je vrienden, of toch vooral jijzelf? Thijs en Lennard duiken in een luisteraarsvraag van de 16-jarige Arjette, die voor een profielwerkstuk onderzoekt welke invloed ouders en leeftijdsgenoten hebben op de identiteitsvorming van jongeren tussen de 12 en 18 jaar.Want ouders geven je niet alleen een opvoeding mee, maar vertellen ook het verhaal van wie je vroeger was. Leeftijdsgenoten kijken juist veel meer naar hoe je je nú gedraagt in sociale situaties. En precies tijdens de puberteit verschuift die balans: je gaat je steeds meer afzetten tegen je ouders en ontdekken wie je bent buiten het gezin.Maar zo simpel is het natuurlijk niet. Ook persoonlijkheid, cultuur, sociale media en de manier waarop je bent opgevoed spelen een rol. Dus wie heeft uiteindelijk de grootste invloed op je identiteit? En waarom blijkt die ogenschijnlijk simpele vraag eigenlijk een behoorlijk ingewikkeld onderzoeksvraagstuk?

Word je echt gelukkiger van een huisdier, of voelt dat vooral zo omdat kittens nu eenmaal heel moeilijk te haten zijn? Na de komst van Mickey en Bobby, twee extreem knuffelbare asielkittens, duiken Thijs en Lennard in de vraag of katten, honden, goudvissen of eventueel een wandelende tak goed zijn voor je mentale gezondheid. Want ja, zo’n beestje kan zorgen voor gezelschap, knuffels en een iets minder harde landing na sociale afwijzing, maar nieuw onderzoek zet ook vraagtekens bij het idee dat huisdieren automatisch zorgen voor minder eenzaamheid of meer levensgeluk.

Heb je echt een serotoninetekort als je depressief bent, of is dat verhaal misschien iets te makkelijk geworden? Omdat Thijs op vakantie is, duikt Lennard solo in de serotoninetheorie van depressie, SSRI’s, antidepressiva en een grote umbrella review die twijfelt aan het idee dat depressie simpelweg ontstaat door een tekort aan één stofje in je brein. Want ja, antidepressiva kunnen mensen helpen en als het voor jou werkt moet je vooral niet op eigen houtje stoppen, maar het is wel de vraag of ze iets “fixen” of vooral je mentale toestand veranderen. Kortom: een gezellig rondje langs depressie, hersenstofjes, pillen en de vraag of we moeilijke dingen soms iets te graag simpel maken.

Het is zomervakantie, dus we gaan er met z’n allen op uit. We verplaatsen ons soms meer dan duizend kilometer, met stress, file en gedoe, zodat we daarna kunnen uitrusten. Is het idee. Maar laat het ons echt uitrusten? Of worden we er alleen maar gestresst van? In deze aflevering bespreken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach wat de wetenschap zegt over op vakantie gaan en hoe dat invloed heeft op onze mentale welzijn. Ze vertellen wat volstaat als een goede vakantie en wat misschien minder handig is om te doen op vakantie. Fijne vakantie!!Bronnen:- De Bloom, J., Kompier, M., Geurts, S., De Weerth, C., Taris, T., & Sonnentag, S. (2009). Do we recover from vacation? Meta-analysis of vacation effects on health and well-being. Journal of Occupational Health, 51, 13–25.- De Bloom, J., e.a. (2010). Effects of vacation from work on health and well-being: Lots of fun, quickly gone. Work & Stress, 24(2) — het vakantiegevoel verdampt binnen een week.- Nawijn, J., Marchand, M. A., Veenhoven, R., & Vingerhoets, A. J. (2010). Vacationers Happier, but Most not Happier After a Holiday. Applied Research in Quality of Life — het anticipatie-effect.- Sonnentag, S., & Fritz, C. (2007). The Recovery Experience Questionnaire — de vier herstelervaringen: onthechting, ontspanning, mastery, controle. Journal of Occupational Health Psychology.- Observationele studie naar werkmail buiten werktijd, psychologische onthechting, slaap en cortisol bij IT-werknemers (2021, PMC8626826) — mailen ondermijnt herstel.- Knoope, M. (1998). De Creatiespiraal: natuurlijke weg van wens naar werkelijkheid — leven met de seizoenen, de noodzaak van een "winter" om af te koppelen.

Waarom beginnen we een goed punt vaak met “misschien is dit een domme opmerking” of “ik kan het helemaal mishebben, maar…”? In deze aflevering duiken Thijs en Lennard in indektaal: de kleine zinnetjes en woorden waarmee je jezelf alvast indekt voordat je überhaupt iets hebt gezegd. Ze bespreken waarom vooral onzekerheid, bescheidenheid en de angst om arrogant over te komen ervoor kunnen zorgen dat je jezelf kleiner maakt in gesprekken, vergaderingen of therapie. Want hoewel het vriendelijk of voorzichtig lijkt, kan indektaal je punt juist minder sterk maken en ervoor zorgen dat mensen je minder serieus nemen.

Dat je dit nu leest of luistert naar de podcast, laat zien dat je blijkbaar ergens bewust van bent. Dat je bewustzijn hebt. Maar wat is er eigenlijk nog meer allemaal bewust? Zijn alle dieren bewust? Zijn planten en bomen bewust? Wat is bewustzijn nou eigenlijk en waar komt het vandaan? Lange tijd geloofden we (en we geloven nog steeds soms) dat bewustzijn door het brein wordt gegenereerd. Maar veel wetenschappers van verschillende disciplines, zijn daar niet meer zo zeker van. In deze ontzettend verwarrende aflevering duiken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach in de bewustzijn materie. Mede op basis van het nieuwe boek van bestseller auteur Michael Pollan. Als je aan het eind van deze aflevering nog minder snapt van wat bewustzijn is, dan hebben we ons werk goed gedaan. Zoals bewustzijn wetenschapper Christoff Koch tegen Michael Pollan ook zei, nadat Pollan toegaf dat hij er nu minder van begrijpt: ‘Dat is goed. Dat is vooruitgang.’Bronnen:- Michael Pollan (2026). A world appears - A journey into consciousness.- Over integrative information theory http://en.wikipedia.org/wiki/Integrated_information_theory- Check ook Essentia Foundation Youtube over alles rondom Idealisme en Bernardo Kastrup: https://www.youtube.com/@essentiafoundation- Wat het is om een vleermuis te zijn van Thomas Nagel: https://en.wikipedia.org/wiki/What_Is_It_Like_to_Be_a_Bat%3F- Een discussie tussen Christoff Koch, Anil Seth en Bernardo Kastrup, drie bewustzijn wetenschappers / filosofen over bewustzijn en de werkelijkheid https://www.youtube.com/watch?v=zTqFZwbX3Zc

Waarom vinden we psychedelica spannend, maar kijken we nauwelijks op van een vrijgezellenfeest dat uitloopt op de zoveelste kroegentocht? Naar aanleiding van een opmerkelijke ervaring op een bachelorparty duiken Thijs en Lennard in de normalisering van alcohol, de angst rondom psychedelica en het belang van keuze, vertrouwen en setting. Want hoewel paddo’s en LSD zeker geen middelen zijn die je “even voor de grap” doet, zegt onze nonchalance over alcohol misschien minstens zoveel over hoe vreemd onze ideeën over drugs eigenlijk zijn.

Er zijn in Nederland elk jaar meer dan 1200 festivals te bezoeken. Van kleine tot enorme waar meer dan een kwart miljoen mensen op af komen. Het is zweterig, je moet ver reizen, ver lopen, in een klein rot tentje slapen, in de rij staan voor douchen, gore wc’s en muntjes om weer in de rij te staan voor bier. Om daarna hutje mutje tegen elkaar aan te staan bij de ene band, zodat je geen tijd hebt om de andere te zien. Waarom in godsnaam zouden we dat willen doen? Psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma duiken in de aantrekkingskracht van festivals en waarom we dat eigenlijk als erg prettig ervaren. En wat er psychologisch gebeurt als duizenden mensen tegelijkertijd bij elkaar zijn. Ow, en iets met drugs.Bronnen:- Durkheim, É. (1912). Les formes élémentaires de la vie religieuse — oorsprong van het begrip collective effervescence (collectief bruisen).- Haidt, J., Seder, J. P., & Kesebir, S. (2008). Hive psychology, happiness, and public policy. The Journal of Legal Studies — collectief bruisen als zelf-transcenderende emotie.- Zumeta, L. N., e.a. (2022). Emotional processes, collective behavior, and social movements: a meta-analytic review of collective effervescence outcomes. Frontiers in Psychology.- Schwartz, B., & Ward, A. (2002). Maximizing versus satisficing: Happiness is a matter of choice. Journal of Personality and Social Psychology — maximizers zijn minder gelukkig.- Iyengar, S. S., & Lepper, M. R. (2000). When choice is demotivating (het "jam-experiment") — meer keuze, minder tevredenheid.- Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior — eerste wetenschappelijke definitie van FOMO.- Epley, N., & Schroeder, J. (2014). Mistakenly seeking solitude. Journal of Experimental Psychology: General — praten met vreemden maakt blijer dan verwacht.- Dunn, E. W., Aknin, L. B., & Norton, M. I. (2008). Spending money on others promotes happiness. Science — iets voor een ander doen verhoogt geluk (uit Thijs' talk).- Motieven druggebruik: Motivational characteristics of recreational drug use among emerging adults in social settings (Frontiers in Public Health, 2023); A qualitative investigation exploring why dance festivals are risky environments for drug use (Harm Reduction Journal, 2022); Hughes e.a., Substance Use and Attendance Motives of EDM Event Attendees (2023).- Eigen werk Thijs: talk Je bent niet belangrijk (School of Life / Lowlands).

Wat gebeurt er met je brein als je urenlang TikToks kijkt, je sociale leven steeds digitaler wordt en zelfs AI straks een soort vriend voor je kan zijn? Aan de hand van een talk van Jonathan Haidt duiken Thijs en Lennard in brainrot, schermtijd, social media en de vraag wat al die technologie doet met onze aandacht, mentale gezondheid en relaties. Want hoe handig smartphones, schermen en AI ook kunnen zijn, ze nemen ook iets over wat kinderen en jongeren juist nodig hebben: echt contact, verveling, concentratie en tijd in de fysieke wereld. Dus moeten we technologie blijven omarmen, of is het tijd om wat technosceptischer te worden?